zwołana do Genewy przez Radę Administracyjną Międzynarodowego Biura Pracy i zebrana tam w dniu 17 czerwca 1964 r. na czterdziestej ósmej sesji,

zważywszy, że Deklaracja Filadelfijska uznaje solenny obowiązek Międzynarodowej Organizacji Pracy popierania wśród różnych narodów świata programów zapewniających realizację pełnego zatrudnienia i podniesienia poziomów życia oraz że Wstęp do Konstytucji Międzynarodowej Organizacji Pracy przewiduje walkę z bezrobociem i zagwarantowanie zarobku zapewniającego warunki przyzwoitego utrzymania,

zważywszy ponadto, że w myśl postanowień Deklaracji Filadelfijskiej Międzynarodowa Organizacja Pracy odpowiedzialna jest za badanie i rozpatrywanie oddziaływania polityki gospodarczej i polityki finansowej na politykę zatrudnienia, w świetle podstawowego celu, według którego „wszystkie istoty ludzkie, bez względu na rasę, wyznanie lub płeć, mają prawo do osiągania postępu materialnego i rozwoju duchowego w warunkach wolności i godności oraz zabezpieczenia ekonomicznego i z równymi szansami",

zważywszy, iż Powszechna Deklaracja Praw Człowieka przewiduje, iż „każdy człowiek ma prawo do pracy, do swobodnego wyboru pracy, do sprawiedliwych i zadowalających warunków pracy oraz do ochrony przed bezrobociem",

biorąc pod uwagę postanowienia istniejących międzynarodowych konwencji i zaleceń w sprawie pracy, które bezpośrednio odnoszą się do polityki zatrudnienia, a w szczególności Konwencji i Zalecenia dotyczących służby zatrudnienia, z 1948 r., Zalecenia dotyczącego poradnictwa zawodowego, z 1949 r., Zalecenia dotyczącego szkolenia zawodowego, z 1962 r., jak również Konwencji i Zalecenia dotyczących dyskryminacji w zakresie zatrudnienia i wykonywania zawodu, z 1958 r.,

zważywszy, iż akty te powinny znaleźć szersze odzwierciedlenie w programie międzynarodowym zmierzającym do zapewnienia rozwoju gospodarczego opartego na pełnym, produktywnym i swobodnie wybieranym zatrudnieniu, postanowiwszy przyjąć niektóre wnioski dotyczące polityki zatrudnienia, która to sprawa stanowi ósmy punkt porządku dziennego sesji,

postanowiwszy, iż wnioski te zostaną ujęte w formę zalecenia, przyjmuje dnia dziewiątego lipca tysiąc dziewięćset sześćdziesiątego czwartego roku następujące Zalecenie, które otrzyma nazwę: Zalecenie dotyczące polityki zatrudnienia, z 1964 r.:

1.1) Dla pobudzenia wzrostu i rozwoju gospodarczego, podnoszenia poziomu życia, zaspokajania zapotrzebowania na siłę roboczą i rozwiązywania problemu bezrobocia i niepełnego zatrudnienia, każdy Członek określi i będzie stosował, jako główny cel, aktywną politykę zmierzającą do popierania pełnego, produktywnego i swobodnie wybieranego zatrudnienia.
2) Polityka ta powinna zmierzać do zapewnienia:
a) aby istniała praca dostępna dla wszystkich osób zdolnych do pracy i jej poszukujących;
b) aby praca ta była jak najbardziej produktywna;
c) aby istniał swobodny wybór zatrudnienia i aby każdy pracownik miał wszelkie możliwości zdobywania kwalifikacji niezbędnych do wykonywania pracy, która mu odpowiada, oraz wykorzystania swoich umiejętności i zdolności w tej pracy, bez względu na rasę, kolor skóry, płeć, wyznanie, poglądy polityczne, przynależność narodową lub pochodzenie społeczne.
3) Polityka ta powinna uwzględniać stadium i poziom rozwoju gospodarczego, jak również związki istniejące między celami zatrudnienia a innymi celami gospodarczymi i społecznymi, oraz powinna być realizowana metodami przystosowanymi do warunków i zwyczajów krajowych.

2. Cele polityki zatrudnienia powinny być wyraźnie i publicznie określone, w miarę możności, w danych ilościowych dotyczących wzrostu ekonomicznego i zatrudnienia.

3. Przy formułowaniu polityki zmierzającej do rozwoju i wykorzystania zdolności ludzkich należy konsultować się z przedstawicielami pracodawców i pracowników oraz ich organizacjami, i należy starać się pozyskać ich współpracę w realizacji tej polityki, w duchu Zalecenia dotyczącego konsultacji na szczeblu branżowym i ogólnokrajowym, z 1960 r.

4. 1) Polityka zatrudnienia powinna być oparta na analitycznych badaniach aktualnych i przyszłych rozmiarów i rozmieszczenia siły roboczej, zatrudnienia, bezrobocia i niepełnego zatrudnienia.
2) Na gromadzenie danych statystycznych, przygotowywanie badań analitycznych i na rozpowszechnianie ich wyników powinny być przeznaczone odpowiednie środki.

5. 1) Każdy Członek powinien uznawać znaczenie, jakie ma rozbudowa środków produkcji i pełne rozwijanie zdolności ludzkich, na przykład, przez oświatę, poradnictwo i szkolenie zawodowe, służbę zdrowia i mieszkania, oraz powinien starać się osiągnąć i utrzymywać odpowiednią równowagę w wydatkach poświęconych na te różne cele.
2) Każdy Członek powinien podjąć konieczne środki, aby pomóc pracownikom, a także młodocianym i innym osobom nowo wstępującym w szeregi ludności czynnej zawodowo, w znalezieniu odpowiedniego i produktywnego zatrudnienia, i w dostosowaniu się ich do potrzeb zmieniającej się ekonomiki.
3) Przy stosowaniu tego ustępu należy szczególnie uwzględnić Zalecenie dotyczące poradnictwa zawodowego, z 1949 r., Zalecenie dotyczące szkolenia zawodowego, z 1962 r., oraz Konwencję i Zalecenie dotyczące służby zatrudnienia, z 1948 r.

6. 1) Politykę zatrudnienia należy koordynować z ogólną polityką gospodarczą i społeczną, a także z planowaniem lub programowaniem w krajach, w których jest ono stosowane, oraz realizować ją w tych ramach.
2) Każdy Członek, po konsultacji z pracodawcami, pracownikami i ich organizacjami, i należycie uwzględniając ich swobodę decyzji i odpowiedzialność w pewnych dziedzinach, powinien badać zależności, jakie istnieją między środkami polityki zatrudnienia a innymi głównymi decyzjami w zakresie polityki gospodarczej i społecznej, w celu ich wzajemnego wzmacniania.

7. 1) Jeżeli istnieją osoby zdolne do pracy i poszukujące pracy, a wydaje się, że nie można będzie dać im pracy w rozsądnie krótkim czasie, rząd powinien zbadać i ogłosić w publicznej deklaracji, w jaki sposób zaspokoi się ich potrzeby.
2) Każdy Członek, w takiej mierze, na jaką pozwala stan jego zasobów i poziom jego rozwoju gospodarczego, oraz uwzględniając normy międzynarodowe obowiązujące w dziedzinie zabezpieczenia społecznego oraz postanowienia ust. 5 mniejszego Zalecenia, zastosuje środki mające na celu udzielenie pomocy osobom bezrobotnym lub niepełnozatrudnionym, podczas całego okresu bezrobocia, w zaspokajaniu podstawowych potrzeb tych osób, jak również osób będących na ich utrzymaniu, oraz w przystosowaniu się ich do możliwości objęcia innej pożytecznej pracy.

III. OGÓLNE I WYBRANE ŚRODKI POLITYKI ZATRUDNIENIA

UWAGI OGÓLNE

8. Problemy zatrudnienia wynikające z wahań działalności gospodarczej, ze zmian strukturalnych, a w szczególności z niedostatecznego poziomu działalności gospodarczej, powinny być regulowane za pomocą:
a) ogólnych środków polityki gospodarczej;
b) wybranych środków dotyczących bezpośrednio zatrudnienia poszczególnych pracowników lub niektórych kategorii pracowników.

9. Wybór odpowiednich środków i ustalenie kolejności ich stosowania w czasie powinny opierać się na uważnym badaniu przyczyn bezrobocia, celem rozeznania różnych jego typów.

10. Ogólna polityka gospodarcza powinna sprzyjać gospodarce ekspansywnej, zapewniającej należyty stopień stabilizacji i stanowiącej najwłaściwszą ramę dla skuteczności wybranych środków polityki zatrudnienia.

11.1) Środki o charakterze krótkoterminowym powinny być planowane i stosowane w celu niedopuszczenia do wystąpienia masowego bezrobocia lub sytuacji niepełnego zatrudnienia, wynikających z niedostatecznego poziomu działalności gospodarczej, jak również w celu zrównoważenia nacisku inflacyjnego związanego z brakiem równowagi na rynku pracy. W razie zaistnienia lub groźby zaistnienia tych objawów należy zastosować odpowiednie środki do zwiększenia lub - w razie potrzeby - do redukcji prywatnych wydatków na konsumpcję lub na inwestycje, albo publicznych wydatków bieżących lub inwestycyjnych, albo wydatków jednej i drugiej kategorii.
2) Ze względu na znaczenie możliwości zastosowania w odpowiedniej chwili środków przeciwko recesji, inflacji oraz innym zakłóceniom, rządy, zgodnie z konstytucyjnym prawem krajowym, powinny być wyposażone w pełnomocnictwa pozwalające im na zastosowanie lub zmodyfikowanie tych środków w krótkim czasie.

12. Należy planować i stosować środki mające na celu złagodzenie sezonowych wahań zatrudnienia. W szczególności należałoby podejmować odpowiednią akcję w celu bardziej równomiernego rozłożenia w ciągu roku popytu na produkty i usługi, dostarczane przez pracowników zatrudnionych sezonowo, lub w celu stworzenia dla nich dodatkowego zatrudnienia.

13. 1) Należy planować i stosować środki w celu niedopuszczenia do pojawienia się i wzrostu bezrobocia lub niepełnego zatrudnienia, wynikającego ze zmian strukturalnych, oraz w celu zachęcania i ułatwiania dostosowania się produkcji i zatrudnienia do tego rodzaju zmian.
2) Dla celów niniejszego Zalecenia określenie „zmiany strukturalne" oznacza długoterminowe i doniosłe zmiany, przybierające formę zmian w popycie, pojawienie się nowych źródeł dostaw, krajowych lub zagranicznych (łącznie z podażą towarów z krajów o niższych kosztach produkcji), lub nowej techniki produkcji, albo zmian wielkości siły roboczej.
3) Podwójnym celem środków dostosowywania się do zmian strukturalnych powinno być:
a) uzyskanie jak największej korzyści z postępu ekonomicznego i technicznego;
b) ochrona przed obciążeniami finansowymi lub innymi ujemnymi następstwami grup lub jednostek, na których pracę oddziałują zmiany strukturalne.

14. 1) W tym celu i dla uniknięcia strat w produkcji, wywołanych zwłoką w obsadzeniu wolnych miejsc pracy, Członkowie powinni stworzyć i finansować, w odpowiedni sposób, programy udzielania pracownikom pomocy w znalezieniu nowych prac i w dostosowaniu się do nich.
2) Programy takie powinny obejmować:
a) zorganizowanie skutecznie działającej służby zatrudnienia, uwzględniając postanowienia Konwencji i Zalecenia dotyczących służby zatrudnienia, z 1948 r.;
b) dostarczenie środków i zachęcanie do szkolenia i przekwalifikowania zawodowego, w celu umożliwienia pracownikom zdobycia kwalifikacji niezbędnych do zapewnienia im stałego zatrudnienia w zawodach rozwijających się, uwzględniając postanowienia Zalecenia dotyczącego szkolenia zawodowego, z 1962 r.;
c) koordynowanie polityki mieszkaniowej z polityką zatrudnienia przez tworzenie odpowiednich mieszkań i urządzeń komunalnych w miejscowościach, gdzie są wolne miejsca pracy, oraz przez przyznawanie pracownikom i ich rodzinom zasiłków na pokrycie kosztów na przeniesienie, finansowanych przez pracodawców lub ze źródeł publicznych.

15. Specjalny priorytet należy przyznać środkom zmierzającym do zapobieżenia poważnemu problemowi bezrobocia młodzieży, wzrastającemu w niektórych krajach. Przy stosowaniu szczególnych środków na rzecz młodzieży, przewidzianych w Konwencji i Zaleceniu dotyczących służby zatrudnienia, z 1948 r., w Zaleceniu dotyczącym poradnictwa zawodowego, z 1949 r., i w Zaleceniu dotyczącym szkolenia zawodowego, z 1962 r., należy w pełni uwzględniać tendencje w zakresie zmian strukturalnych, ażeby zapewnić rozwój i wykorzystanie zdolności młodzieży, w związku ze zmieniającymi się potrzebami gospodarki.

16. Należy podjąć wysiłki w celu zaspokojenia szczególnych potrzeb pewnych grup osób, które napotykają specjalne trudności na skutek zmian strukturalnych lub z wszelkich innych przyczyn, takich jak pracownicy w starszym wieku, inwalidzi i inni pracownicy, dla których zmiana miejsca pobytu lub zawodu może być szczególnie trudna.

17. Należy zwrócić szczególną uwagę na potrzeby w zakresie zatrudnienia i dochodów w rejonach zacofanych i w strefach, gdzie zmiany strukturalne dotykają znacznej liczby pracowników, w celu stworzenia lepszej równowagi w działalności ekonomicznej w całym kraju i zapewnienia w ten sposób produktywnego wykorzystania wszystkich zasobów.

18. 1) Gdy zachodzą zmiany strukturalne o wyjątkowych rozmiarach, może okazać się konieczne, ażeby środkom w rodzaju tych, które są przewidziane w ustępach od 13 do 17 niniejszego Zalecenia, towarzyszyły środki mające na celu zapobieganie silnym i nagłym dyslokacjom oraz rozłożenie na pewien okres skutków zmiany lub zmian.
2) W takich przypadkach rządy, konsultując się ze wszystkimi zainteresowanymi, powinny niezwłocznie rozważyć najlepsze metody, o charakterze czasowym i wyjątkowym, mające na celu ułatwić przystosowanie się przez zainteresowany przemysł do zmian strukturalnych oraz stosownie do tego powinny podjąć odpowiednie działania.

19. Należałoby powołać odpowiednie organy do popierania i ułatwiania dostosowywania produkcji i zatrudnienia do zmian strukturalnych, określając wyraźnie odpowiedzialność tych organów w różnych sprawach objętych ustępami od 13 do 18 niniejszego Zalecenia.

20. 1) Polityka zatrudnienia powinna uwzględniać powszechne doświadczenia, że w następstwie postępu technologicznego i wzrostu produktywności zwiększają się możliwości do rekreacji i rozwoju działalności szkoleniowej.
2) Należałoby podjąć wysiłki do wykorzystania tych możliwości za pomocą metod dostosowanych do warunków i praktyki krajowej oraz do warunków każdego przemysłu; metody te mogą obejmować:
a) skrócenie czasu pracy bez obniżania płac, stosownie do Zalecenia dotyczącego skrócenia czasu pracy, z 1962 r.;
b) dłuższe urlopy płatne;
c) podwyższenie wieku przyjmowania do pracy, połączone z bardziej zaawansowanym kształceniem i szkoleniem.

IV. PROBLEMY ZATRUDNIENIA ZWIĄZANE Z NIEDOSTATECZNYM ROZWOJEM EKONOMICZNYM

POLITYKA INWESTYCJI I DOCHODÓW

21. W krajach rozwijających się polityka zatrudnienia powinna być zasadniczym elementem całej polityki popierania wzrostu dochodu narodowego i sprawiedliwego jego podziału.

22. W celu osiągnięcia szybkiego wzrostu produkcji, inwestycji i zatrudnienia, Członkowie powinni zasięgać opinii i ubiegać się o aktywny udział pracodawców i pracowników oraz ich organizacji w opracowywaniu i stosowaniu krajowej polityki rozwoju ekonomicznego i różnych aspektów polityki socjalnej, zgodnie z Zaleceniem dotyczącym konsultacji na szczeblu branżowym i ogólnokrajowym, z 1960 r.

23. 1) W krajach, w których niedostatecznym możliwościom zatrudnienia towarzyszy brak kapitału, powinny być poczynione wszelkie właściwe kroki w celu rozszerzenia krajowych oszczędności oraz w celu pobudzeni a dopływu środków finansowych z innych krajów i z instytucji międzynarodowych dla zwiększenia inwestycji produkcyjnych, bez naruszania suwerenności narodowej lub niezależności gospodarczej krajów przyjmujących te środki.
2) W celu racjonalnego wykorzystania zasobów, którymi te kraje mogą dysponować, i możliwie najwyższego zwiększenia zatrudnienia w tych krajach, byłoby pożądane skoordynowanie ich inwestycji i innych wysiłków w zakresie rozwoju z wysiłkami innych krajów, a zwłaszcza krajów położonych w tych samych rejonach.

24. 1) Członkowie powinni zwrócić należytą uwagę na wyjątkowe znaczenie tworzenia w sektorze państwowym lub prywatnym gałęzi przemysłu, które użytkują surowce i źródła energii dostępne w krajach, które stosują nowoczesną technikę i opierają się na odpowiednich badaniach, i których produkcja odpowiada zmianom popytu na rynkach wewnętrznych i zagranicznych, aby stworzyć nowe, długotrwałe możliwości zatrudnienia.
2) Członkowie powinni podejmować wszelkie wysiłki w celu osiągnięcia poziomu rozwoju przemysłowego, który zapewnia w ramach zrównoważonej gospodarki, na zasadach ekonomicznych, maksymalną produkcję gotowych wyrobów, przy wykorzystaniu miejscowej siły roboczej.
3) Należy zwracać szczególną uwagę na środki mające na celu popieranie wydajnej i taniej produkcji, zróżnicowanie gospodarki i zrównoważenie regionalnego rozwoju ekonomicznego.

25. Oprócz popierania nowoczesnego rozwoju przemysłowego, Członkowie powinni, biorąc pod uwagę wymagania techniczne, badać środki zwiększenia możliwości zatrudnienia:
a) organizując lub zachęcając do zwiększenia produkcji dóbr lub rozszerzenia usług, wymagających dużego nakładu pracy;
b) zachęcając do stosowania techniki wymagającej zwiększenia zatrudnienia siły roboczej w warunkach, które umożliwią bardziej skuteczne wykorzystanie dostępnych zasobów.

26. Należy podjąć środki:
a) w celu ułatwienia pełniejszego wykorzystania istniejącej zdolności produkcyjnej w zakresie dostosowanym do wymagań rynków krajowego i zagranicznego, na przykład przez bardziej systematyczne wprowadzenie wielozmianowości, przy uwzględnieniu konieczności zapewnienia ułatwień pracownikom nocnej zmiany, i przeszkolenia dostatecznej liczby personelu odpowiedzialnego, od którego zależy wydajne funkcjonowanie systemu wielozmianowości;
b) w celu tworzenia rzemiosła i drobnego przemysłu oraz pomagania im w przystosowaniu się do postępu technicznego i do zmian rynkowych w sposób pozwalający na zwiększenie zatrudnienia, bez uzależnienia od środków ochronnych lub od przywilejów specjalnych, jakie mogą hamować wzrost ekonomiczny; w tym celu należy zachęcać do rozwoju spółdzielni i podejmować wysiłki dla ułożenia stosunków między drobnym a wielkim przemysłem w taki sposób, aby uzupełniały się one wzajemnie, oraz dążyć do rozwijania nowych rynków zbytu dla produktów przemysłowych.

27. 1) Państwa, w których występuje masowe niepełne zatrudnienie na wsi, powinny zwrócić szczególną uwagę w polityce ogólnej na opracowanie szerokiego programu rozwoju zatrudnienia produktywnego w sektorze rolnym; program taki powinien zmierzać jednocześnie do zastosowania środków strukturalnych i technicznych oraz odwoływać się, w możliwie szerokiej mierze, do wysiłków zainteresowanych; powinien on ponadto opierać się na gruntownych badaniach charakteru, rozmiarów i regionalnego rozmieszczenia niepełnego zatrudnienia.
2) Program ten powinien przede wszystkim zmierzać do stworzenia bodźców i właściwych warunków socjalnych, sprzyjających pełniejszemu wykorzystaniu lokalnej siły roboczej w służbie rozwoju rolnictwa oraz zwiększeniu produktywności i jakości produkcji. Jeżeli to jest możliwe, należy określić środki dostosowane do lokalnych warunków, opierając się na odpowiednich badaniach i przez wprowadzenie wielorodzajowych projektów wiodących.
3) Szczególną uwagę należy poświęcić konieczności tworzenia możliwości produktywnego zatrudnienia w rolnictwie i hodowli.
4) Środki strukturalne, zmierzające do rozwoju produktywnego zatrudnienia w sektorze rolnym, powinny obejmować: reformy rolne przystosowane do potrzeb kraju, włączając w to reformę i ulepszenie systemu własności ziemskiej; reformę zasad opodatkowania ziemi; rozszerzenie systemów kredytowych; polepszenie usług handlowych i rozwój spółdzielni w zakresie produkcji i handlu.

28. Kraje, w których występuje gwałtowny przyrost ludności, a zwłaszcza kraje, w których wywiera on już wielki nacisk na gospodarkę, powinny badać czynniki ekonomiczne, społeczne i demograficzne wpływające na wzrost ludności, w celu zastosowania polityki gospodarczej i społecznej, która mogłaby zapewnić lepszą równowagę między wzrostem możliwości zatrudnienia a wzrostem siły roboczej.

29. 1) Pracownicy i pracodawcy sektorów państwowych i prywatnych oraz ich organizacje powinny podjąć wszelkie odpowiednie środki, ażeby poprzeć osiągnięcie i utrzymanie pełnego, produktywnego i swobodnie wybieranego zatrudnienia.
2) W szczególności powinni oni:
a) konsultować się między sobą i - jeśli zajdzie potrzeba - konsultować się możliwie jak najwcześniej z właściwymi władzami państwowymi, służbą zatrudnienia lub z podobnymi instytucjami, w celu opracowania wzajemnie uzgodnionych środków dostosowanych do zmian w sytuacji zatrudnienia;
b) badać tendencje przemian ekonomicznych i technicznych oraz w sytuacji zatrudnienia, a w razie potrzeby i w odpowiednim czasie, proponować środki, jakie powinny podjąć rządy oraz przedsiębiorstwa publiczne i prywatne celem zagwarantowania, zgodnie z interesem ogólnym, pewności zatrudnienia i zabezpieczenia możliwości zatrudnienia pracowników;
c) przyczyniać się do lepszego zrozumienia sytuacji ekonomicznej, jak również przyczyn zmian w sytuacji zatrudnienia w niektórych zawodach, gałęziach przemysłu lub rejonach oraz konieczności mobilności zawodowej i geograficznej siły roboczej;
d) dążyć, bez naruszania suwerenności narodowej, niezależności gospodarczej i wolności stowarzyszeń, do stworzenia klimatu, mogącego zachęcać do zwiększenia inwestycji z zasobów krajowych i zagranicznych, z pozytywnym wpływem na rozwój ekonomiczny kraju;
e) dostarczać lub powodować dostarczanie możliwości szkolenia i przekwalifikowania pracowników oraz środków finansowych ułatwiających to szkolenie lub przekwalifikowanie;
f) popierać politykę dotyczącą płac, świadczeń socjalnych i cen, która byłaby zharmonizowana z celami pełnego zatrudnienia, wzrostem ekonomicznym, podnoszeniem stopy życiowej i stabilizacją monetarną, i która nie zagrażałaby słusznym celom realizowanym przez pracodawców i pracowników oraz ich organizacje;
g) respektować zasadę równości szans i traktowania w zakresie zatrudnienia i wykonywania zawodu, biorąc pod uwagę postanowienia Konwencji i Zalecenia dotyczących dyskryminacji w zakresie zatrudnienia i wykonywania zawodu, z 1958 r.
3) Przedsiębiorstwa w konsultacji i współpracy, zależnie od wypadku, z organizacjami pracowników lub z przedstawicielami pracowników na szczeblu przedsiębiorstwa, bądź z jednymi i drugimi, biorąc pod uwagę krajowe warunki ekonomiczne i społeczne, powinny podejmować środki, aby zwalczać bezrobocie, pomagać pracownikom w znalezieniu nowej pracy, zwiększać liczbę wolnych miejsc pracy i redukować do minimum konsekwencje bezrobocia; środki te mogą obejmować:
a) przekwalifikowanie pracowników do innych prac w ramach przedsiębiorstwa;
b) przeniesienia w przedsiębiorstwie;
c) uważne badanie przeszkód, które utrudniają rozszerzanie pracy na zmiany, i środki zmierzające do przezwyciężenia tych przeszkód;
d) uprzedzanie możliwie jak najwcześniej pracowników, z którymi ma być rozwiązany stosunek pracy, odpowiednie informowanie władz publicznych, niektóre formy ochrony dochodu pracowników, z którymi rozwiązano stosunek pracy, biorąc pod uwagę postanowienia Zalecenia dotyczącego rozwiązania stosunku pracy, z 1963 r.

VI. AKCJA MIĘDZYNARODOWA ZMIERZAJĄCA DO UŁATWIENIA OSIĄGNIĘCIA CELÓW POLITYKI ZATRUDNIENIA

30. Członkowie powinni współdziałać, w razie potrzeby za pomocą organizacji międzyrządowych i innych organizacji międzynarodowych, w akcji międzynarodowej zmierzającej do ułatwienia realizacji celów polityki zatrudnienia, oraz powinni, w ramach swej wewnętrznej polityka gospodarczej, dążyć do unikania środków, które mają szkodliwy wpływ na sytuację zatrudnienia i ogólną stabilizację ekonomiczną w innych krajach, w szczególności w krajach rozwijających się.

31. Członkowie powinni uczestniczyć w wysiłkach zmierzających do rozwoju handlu międzynarodowego, jako środka pobudzania wzrostu ekonomicznego i zwiększania możliwości zatrudnienia. W szczególności powinni oni podejmować wszelkie możliwe środki w celu zmniejszenia niekorzystnego oddziaływania wahań warunków wymiany handlowej, bilansu płatniczego i problemów rozliczeń na poziom zatrudnienia.

32. 1) Państwa uprzemysłowione powinny w swej polityce gospodarczej, włączając w to politykę w zakresie współpracy gospodarczej i rozszerzania popytu, uwzględniać konieczność zwiększenia możliwości zatrudnienia w innych krajach, a szczególnie w krajach rozwijających się.
2) Powinny one tak szybko, jak pozwalają na to okoliczności, powziąć postanowienia zezwalające na wzrost importu produktów, zarówno przerobionych lub częściowo przerobionych, jak i w stanie surowym, które mogą być w sposób ekonomiczny wyprodukowane w krajach rozwijających się, w celu popierania wzajemnej wymiany handlowej i wzrostu zatrudnienia w gałęziach produkujących na eksport.

33. Należałoby ułatwić międzynarodową migrację pracowników dla celów zatrudnienia, odpowiadającą potrzebom gospodarki krajów emigracji i imigracji, łącznie z migracją z krajów rozwijających się do krajów uprzemysłowionych, biorąc pod uwagę postanowienia Konwencji i Zalecenia dotyczących pracowników migrujących (zrewidowane), z 1949 r., oraz Konwencji dotyczącej równości traktowania (zabezpieczenie społeczne), z 1962 r.

34. 1) W międzynarodowej współpracy technicznej, w trybie dwustronnym lub wielostronnym, należałoby zwracać szczególną uwagę na konieczność rozwoju aktywnej polityki zatrudnienia.
2) W tym celu współpraca taka powinna obejmować:
a) udzielanie konsultacji dotyczących polityki zatrudnienia i organizacji rynku pracy, które stanowią istotny element w dziedzinie planowania i opracowywania programów rozwoju ogólnego;
b) współpracę w dziedzinie szkolenia miejscowych kadr kwalifikowanych, łącznie z personelem technicznym i kierowniczym.
3) Programy współpracy technicznej w dziedzinie szkolenia powinny zmierzać do dostarczenia krajom rozwijającym się odpowiednich środków do prowadzenia szkolenia we własnym kraju lub rejonie. Powinny one także zawierać odpowiednie postanowienia w sprawie dostaw wyposażenia. Jako dodatkowy środek powinny być przewidziane ułatwienia dla szkolenia obywateli krajów rozwijających się w krajach uprzemysłowionych.
4) Członkowie powinni czynić wszelkie wysiłki dla ułatwienia delegowania do pracy w krajach rozwijających się, na odpowiednie okresy, wysoko kwalifikowanych ekspertów w różnych dziedzinach polityki zatrudnienia, zarówno ze środowisk rządowych, jak i nierządowych. Powinni oni także podejmować kroki w celu zachęcenia ekspertów do ubiegania się o takie delegowanie.
5) Należy dążyć do aktywnego udziału organizacji pracodawców i pracowników, zainteresowanych krajów, w przygotowaniu i realizacji programów współpracy technicznej.

35. Członkowie powinni popierać międzynarodową wymianę metod technologicznych w celu zwiększenia produktywności i zatrudnienia za pomocą takich środków, jak udzielanie licencji oraz innych form współpracy w dziedzinie przemysłu.

36. Przedsiębiorstwa zagraniczne powinny zaspokajać swoje potrzeby kadrowe w drodze zatrudniania i szkolenia personelu miejscowego, łącznie z personelem kierowniczym i nadzorczym.

37. Należałoby zawrzeć porozumienie, w odpowiednich wypadkach w zakresie regionalnym i w razie potrzeby z pomocą Międzynarodowego Biura Pracy, celem przeprowadzania okresowych dyskusji i wymiany doświadczeń dotyczących polityki zatrudnienia, zwłaszcza polityki zatrudnienia w krajach rozwijających się.

38. W stosowaniu postanowień niniejszego Zalecenia, każdy Członek Międzynarodowej Organizacji Pracy oraz zainteresowane organizacje pracodawców i pracowników powinny się kierować, gdy to jest możliwe i pożądane, sugestiami dotyczącymi metod stosowania przedstawionymi w załączniku.

ZAŁĄCZNIK

SUGESTIE DOTYCZĄCE METOD STOSOWANIA

l. OGÓLNE I WYBRANE ŚRODKI DOTYCZĄCE POLITYKI ZATRUDNIENIA

1.1) Każdy Członek powinien: a) prowadzić stałe badania rozmiaru i rozmieszczenia siły roboczej oraz charakteru i nasilenia bezrobocia i niepełnego zatrudnienia oraz tendencji występujących w tych dziedzinach, w miarę możności łącznie z dokonywaniem analiz:
i) rozmieszczenia siły roboczej według wieku, płci, grup zawodu, kwalifikacji, rejonów i sektorów gospodarczych; prawdopodobnych tendencji do zmian w każdej z tych grup;
oddziaływania czynników demograficznych, szczególnie w krajach rozwijających się, o gwałtownym przyroście ludności, oraz wpływu zmian technologicznych na te tendencje;
ii) rozmiaru aktualnych możliwości zatrudnienia produktywnego i prawdopodobnych możliwości sukcesywnego produktywnego zatrudnienia w przyszłości w różnych sektorach gospodarczych, rejonach i grupach zawodów, przy uwzględnieniu projektowanych zmian w popycie i produktywności;
b) podejmować energiczne wysiłki, w szczególności za pomocą spisów ludności i badań metodą reprezentacyjną, dla udoskonalenia danych statystycznych potrzebnych do takich badań;
c) przedsiębrać i popierać gromadzenie i analizowanie bieżących wskaźników działalności gospodarczej oraz badania tendencji ewolucji nowej techniki w różnych gałęziach przemysłu w kraju i za granicą, szczególnie jeśli chodzi o automatyzację, w celu, między innymi, odróżniania krótkotrwałych wahań od długotrwałych zmian strukturalnych;
d) opracowywać dostatecznie wcześnie i szczegółowo krótkoterminowe prognozy zatrudnienia, niepełnego zatrudnienia i bezrobocia, aby mogły one stanowić podstawę szybkiego działania, w celu zapobiegania lub przeciwdziałania zarówno bezrobociu, jak również brakowi siły roboczej;
e) przedsiębrać i popierać badanie metod i wyników polityki zatrudnienia w innych krajach.
2) Członkowie powinni starać się podawać do wiadomości czynnikom odpowiedzialnym za zbiorowe układy pracy wyniki przedsięwziętych przez Międzynarodowe Biuro Pracy i inne instytucje badań sytuacji w dziedzinie zatrudnienia, łącznie z wynikami wpływu automatyzacji.

2. Dla osiągnięcia celów społecznych polityki zatrudnienia należy tę politykę koordynować z innymi środkami polityki gospodarczej i społecznej, szczególnie zaś ze środkami dotyczącymi:
a) inwestycji, produkcji i wzrostu gospodarczego;
b) wzrostu i podziału dochodów;
c) zabezpieczenia społecznego;
d) polityki podatkowej i pieniężnej, łącznie z polityką antyinflacyjną i polityką wymiany z zagranicą;
e) popierania liberalizacji wymiany towarowej, kapitałów i siły roboczej między krajami.

3. W celu popierania stabilizacji produkcji i zatrudnienia należy zwracać uwagę na możliwość większego wykorzystania środków fiskalnych lub quasi-fiskalnych wpływających automatycznie na utrzymanie stabilizacji i zadowalającego poziomu dochodów konsumentów i inwestycji.

4. Środki zmierzające do stabilizacji zatrudnienia mogą obejmować nadto:
a) środki fiskalne dotyczące skali podatków i nakładów inwestycyjnych;
b) pobudzanie lub ograniczanie działalności gospodarczej za pomocą środków polityki pieniężnej;
c) zwiększanie lub redukcję wydatków na prace publiczne lub na inne zasadnicze inwestycje publiczne, jak na przykład na drogi, linie kolejowe, porty, szkoły, ośrodki szkoleniowe i szpitale; w okresach wysokiego poziomu zatrudnienia Członkowie powinni przygotować pewną rezerwę projektów pożytecznych robót publicznych, które można by odraczać do wykonania na okres recesji;
d) środki o bardziej specyficznym charakterze, jak zwiększenie zamówień rządowych dla takich gałęzi przemysłu, w których objawy recesji grożą czasowym obniżeniem się poziomu działalności gospodarczej.

5. Środki dla usunięcia sezonowych wahań w zatrudnieniu mogą obejmować:
a) zastosowanie nowej techniki, pozwalającej na wykonywanie pewnych prac w warunkach, w jakich nie byłoby to możliwe bez tej nowej techniki;
b) szkolenie pracowników zatrudnionych sezonowo, aby im umożliwić zdobycie dodatkowego zawodu;
c) planowanie przeciwdziałania sezonowemu bezrobociu lub niepełnemu zatrudnieniu; szczególną uwagę należałoby zwrócić na koordynację działalności różnych władz publicznych i przedsiębiorstw prywatnych w dziedzinie budownictwa, aby zapewnić ciągłość prac w celu zaspokojenia potrzeb pracowników w zakresie zatrudnienia.

6. 1) Charakter specjalnych trudności, jako rezultatu zmian strukturalnych, które mogłyby godzić w określone grupy osób, wymienione w ust. 16 Zalecenia, powinien być dokładnie określony przez właściwe władze, z zaleceniem podjęcia odpowiednich środków.
2) Powinny być podjęte specjalne środki w celu dostarczenia odpowiedniej pracy tym grupom i udzielenia im pomocy.
3) Gdy pracownicy w starszym wieku lub inwalidzi mają duże trudności w przystosowaniu się do zmian strukturalnych, należałoby im przyznawać odpowiednie świadczenia w ramach systemu zabezpieczenia społecznego, włączając w to, w razie potrzeby, przyznanie pensji emerytalnej przed osiągnięciem przepisanego wieku.

7. 1) Jeżeli zmiany strukturalne godzą w dużą liczbę pracowników skupionych w określonej strefie, a zwłaszcza jeżeli zdolność konkurencyjna tej strefy jest ogólnie osłabiona. Członkowie powinni stworzyć tam dodatkowe możliwości zatrudnienia i, w drodze skutecznego zachęcania oraz konsultacji z przedstawicielami pracodawców i pracowników, nakłaniać poszczególne przedsiębiorstwa do zapewnienia dodatkowych możliwości zatrudnienia w strefie zgodnie z polityką ogólnego rozwoju regionalnego.
2) Podjęte w tym celu środki mogą obejmować:
a) przekształcanie istniejących przedsiębiorstw lub popieranie rozwoju nowych gałęzi przemysłu;
b) roboty publiczne lub inne inwestycje publiczne, łącznie z rozszerzaniem lub tworzeniem przedsiębiorstw publicznych;
c) informacje i porady dla nowych przedsiębiorstw dotyczące warunków ich zakładania;
d) środki zmierzające do przyciągania nowych przedsiębiorstw do danej strefy, na przykład dzięki rozwojowi lub polepszeniu jego infrastruktury, lub przez przyznawanie specjalnych ułatwień pożyczkowych, okresowych subwencji, okresowych przywilejów podatkowych lub korzyści materialnych, takich jak na przykład tworzenie okręgów przemysłowych;
e) pierwszeństwo w lokowaniu zamówień rządowych;
f) odpowiednie wysiłki przeciwdziałające nadmiernej koncentracji przemysłu.
3) Środki takie powinny uwzględniać rodzaje zatrudnienia, jakie mogą oferować różne rejony ze względu na ich zasoby, dostęp do rynków i inne czynniki ekonomiczne.
4) Granice rejonów, które są specjalnie traktowane, powinny być ustalone po dokładnym zbadaniu prawdopodobnych skutków, jakie wynikną dla innych rejonów, szczególnie sąsiednich.

II. PROBLEMY ZATRUDNIENIA ZWIĄZANE Z NIEDOSTATECZNYM ROZWOJEM EKONOMICZNYM

8. Środki zmierzające do rozszerzenia oszczędności w kraju i zachęcania do dopływu zasobów finansowych z innych krajów, w celu zwiększenia inwestycji produkcyjnych, mogą obejmować:
a) środki zmierzające do zatrudnienia istniejącej siły roboczej w celu przyspieszenia akumulacji kapitału, przy minimalnym wykorzystaniu zasobów deficytowych; środki te powinny być zgodne z postanowieniami Konwencji dotyczącej pracy przymusowej, z 1930 r., i Konwencji dotyczącej zniesienia pracy przymusowej, z 1957 r., wprowadzone w ramach systemu odpowiednich minimalnych norm pracy i podejmowane w konsultacji z pracodawcami i pracownikami oraz ich organizacjami;
b) środki mające na celu skierowanie oszczędności i inwestycji ze strefy nieprodukcyjnej do strefy, w której przyczynią się one do pobudzenia rozwoju ekonomicznego i zatrudnienia;
c) środki przeznaczone do rozwijania oszczędności:
i) przez zmniejszenie konsumpcji dóbr nie pierwszej potrzeby, biorąc pod uwagę konieczność utrzymania odpowiednich bodźców;
ii) przez wykorzystywanie rozmaitych systemów oszczędnościowych, łącznie z systemami składek na ubezpieczenia społeczne i systemami drobnych oszczędności;
d) środki mające na celu rozwijanie miejscowych rynków kapitałów dla ułatwienia przekształcenia oszczędności w inwestycje produkcyjne;
e) środki mające na celu zachęcanie do reinwestowania w kraju rozsądnej części zysków pochodzących z inwestycji zagranicznych, jak również odzyskiwanie i zapobieganie odpływowi kapitału narodowego, w celu skierowania go na inwestycje produkcyjne.

9. 1) Środki zmierzające do zwiększenia możliwości zatrudnienia poprzez zachęcanie do stosowania produkcji i techniki wymagającej zatrudnienia większej ilości siły roboczej mogą obejmować:
a) rozwój metod produkcji umożliwiających zatrudnienie większej ilości siły roboczej za pomocą:
i) badania pracy, które pozwoli na zwiększenie efektywności takich metod;
ii) uzyskiwania i rozpowszechniania informacji o technice, umożliwiającej zwiększenie zatrudnienia, zwłaszcza przy robotach publicznych i w budownictwie;
b) przywileje podatkowe i przyznawanie prawa pierwszeństwa zainteresowanym przedsiębiorstwom w zakresie przyjmowania kontyngentów importowych lub innych;
c) gruntowne badanie możliwości technicznych, ekonomicznych i organizacyjnych w zakresie zwiększenia zatrudnienia przy wielkich robotach, jak zagospodarowanie dla licznych celów basenów rzecznych, budowa dróg i kolei żelaznych.
2) Przy określaniu, czy dana produkcja lub technika przyczynia się do zwiększenia zatrudnienia, należałoby rozważyć proporcje, w jakich występują kapitał i praca nie tylko w stadium końcowym, lecz w każdym stadium produkcji, z uwzględnieniem badań w zakresie przygotowywania materiałów, dostawy energii i innych czynników. Należałoby również zbadać, w jakich proporcjach wzrost rozporządzalnych ilości określonego produktu pociągnie za sobą zwiększenie popytu na siłę roboczą z jednej strony, i kapitałów z drugiej strony.

10. Środki natury strukturalnej, zmierzające do rozwoju produktywnego zatrudnienia w sektorze rolnym, uzupełniające środki przewidziane w ust. 27 Zalecenia, mogą obejmować popieranie programów rozwoju gmin, zgodnie z postanowieniami Konwencji dotyczącej pracy przymusowej, z 1930 r., i Konwencji dotyczącej zniesienia pracy przymusowej, z 1957 r., w celu pobudzania do aktywnego udziału zainteresowanych osób, a w szczególności pracodawców i pracowników oraz ich organizacji, w sporządzaniu i wykonywaniu lokalnych planów rozwoju gospodarczego i społecznego oraz w celu zachęcania do wykorzystania w ramach tych projektów zasobów ludzkich, materiałowych i finansowych, które w przeciwnym razie mogłyby pozostać nie wykorzystane lub byłyby zastosowane w sposób nieproduktywny.

11. Odpowiednie środki, dostosowane do warunków miejscowych i zmierzające do zapewnienia pełniejszego wykorzystania miejscowej siły roboczej dla rozwoju rolnictwa, mogą obejmować:
a) projekty budowy urządzeń miejscowych, a w szczególności projekty obliczone na spowodowanie szybkiego wzrostu produkcji rolnej, takie jak budowa małych i średnich urządzeń nawadniających i odwadniających, budowa magazynów i dróg drugorzędnych oraz rozwój transportu lokalnego;
b) zwiększenie wydajności ziemi i osadnictwo wewnętrzne;
c) stosowanie metod uprawy wymagających zatrudnienia większej ilości siły roboczej, rozwój hodowli i zróżnicowanie produkcji rolnej;
d) rozwój innych rodzajów działalności produkcyjnej, zwłaszcza leśnictwa i rybołówstwa;
e) popieranie rozwoju usług socjalnych na wsi, zwłaszcza w dziedzinie oświaty, mieszkań i ochrony zdrowia;
f) rozwój w rejonach rolniczych odpowiednich gałęzi drobnego przemysłu i rzemiosła, zwłaszcza dla przerobu produktów rolnych na miejscu oraz wytwarzania dóbr konsumpcyjnych i niewyszukanych produktów na użytek rejonu.

12. 1) Zgodnie z ust. 5 Zalecenia i biorąc pod uwagę postanowienia Zalecenia dotyczącego szkolenia zawodowego, z 1962 r., kraje rozwijające się powinny starać się zlikwidować analfabetyzm i popierać szkolenie zawodowe pracowników we wszystkich sektorach gospodarki, jak również personelu kierowniczego, naukowego i technicznego.
2) Należałoby zwłaszcza zwracać uwagę na konieczność szkolenia instruktorów i pracowników w celu przyczynienia się do ulepszenia i unowocześnienia rolnictwa.

ZALECENIE Nr 122 MIĘDZYNARODOWEJ ORGANIZACJI PRACY dotyczące polityki zatrudnienia.

ZALECENIE Nr 122
MIĘDZYNARODOWEJ ORGANIZACJI PRACY
dotyczące polityki zatrudnienia.