ZALECENIE Nr 169
Sesja Konferencji: 70
MIĘDZYNARODOWEJ ORGANIZACJI PRACY
dotyczące polityki zatrudnienia.Konferencja Ogólna Międzynarodowej Organizacji Pracy,
zwołana do Genewy przez Radę Administracyjną Międzynarodowego Biura Pracy i zebrana tam w dniu 6 czerwca 1984 r. na siedemdziesiątej sesji,
zważywszy, że istniejące normy międzynarodowe zawarte w Konwencji i Zaleceniu dotyczącym polityki zatrudnienia, z 1964 r., a także w innych konwencjach i zaleceniach dotyczących pracy niektórych kategorii pracowników, a w szczególności w Konwencji i Zaleceniu dotyczącym pracowników mających obowiązki rodzinne, z 1981 r., Zaleceniu dotyczącym pracowników w starszym wieku, z 1980 r., Konwencji dotyczącej pracowników migrujących (zrewidowanej) i Zaleceniu dotyczącym pracowników migrujących, z 1949 r., Konwencji dotyczącej pracowników migrujących (postanowienia uzupełniające), z 1975 r., i w Zaleceniu dotyczącym pracowników migrujących, z 1975 r.,
przypominając, że w myśl postanowień Deklaracji Filadelfijskiej, Międzynarodowa Organizacja Pracy odpowiedzialna jest za badanie i rozpatrywanie wpływu, jaki wywiera polityka gospodarcza i finansowa na politykę zatrudnienia w świetle podstawowego celu, według którego „wszystkie istoty ludzkie, bez względu na rasę, wyznanie lub płeć mają prawo dążyć do postępu materialnego i rozwoju umysłowego w warunkach wolności i godności, bezpieczeństwa gospodarczego i z równymi szansami",
przypominając że Międzynarodowy Pakt Praw Gospodarczych, Społecznych i Kulturalnych przyjęty przez Zgromadzenie Ogólne Organizacji Narodów Zjednoczonych w 1966 r. przewiduje między innymi uznanie „prawa do pracy, które obejmuje prawo każdego człowieka do uzyskania możliwości utrzymania się przez pracę swobodnie wybraną lub przyjętą", jak również podejmowanie odpowiednich kroków w celu stopniowego osiągania pełnej realizacji i ochrony tego prawa,
przypominając także postanowienia Konwencji o zniesieniu wszelkich form dyskryminacji kobiet, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Organizacji Narodów Zjednoczonych w 1979 r.,
uznając, w świetle wzrastającej współzależności gospodarki światowej i niskiego stopnia wzrostu gospodarczego w ostatnich latach, potrzebę koordynowania polityki gospodarczej, pieniężnej i społecznej na szczeblach krajowym i międzynarodowym, dążenia dc likwidowania rozbieżności między krajami rozwiniętymi a rozwijającymi się i do ustanowienia nowego międzynarodowego ładu ekonomicznego w celu możliwie jak najpełniejszego wykorzystania zasobów dla rozwoju oraz tworzenia możliwości zatrudnienia i zwalczania w ten sposób bezrobocia i niepełnego zatrudnienia,
zważywszy pogarszanie się szans zatrudnienia w krajach najbardziej uprzemysłowionych i w krajach rozwijających się i wyrażając przekonanie, że nędza, bezrobocie i nierówność szans są nie do przyjęcia w świetle pojęcia humanitarności i sprawiedliwości społecznej, mogąc powodować napięcia społeczne i stwarzać w ten sposób warunki zagrażające pokojowi i wywołujące uprzedzenia przy wykonywaniu prawa do pracy, które obejmuje swobodny wybór zatrudnienia, sprawiedliwe i dogodne warunki pracy oraz ochronę przed bezrobociem,
zważywszy, że Konwencja i Zalecenie dotyczące polityki zatrudnienia, z 1964 r., powinny być rozpatrywane szerzej w ramach Deklaracji Zasad i Programu Działania przyjętej w 1976 r. przez Trójstronną Światową Konferencję na temat Zatrudnienia, Podziału Dochodu, Rozwoju Społecznego i Międzynarodowego Podziału Pracy oraz Rezolucji dotyczącej kontynuacji ustaleń Światowej Konferencji Zatrudnienia, przyjętej przez Międzynarodową Konferencję Pracy w 1979 r.,
postanowiwszy przyjąć niektóre wnioski dotyczące polityki zatrudnienia, która to sprawa stanowi czwarty punkt porządku dziennego sesji,
postanowiwszy, że wnioski te zostaną ujęte w formę zalecenia uzupełniającego Konwencję i Zalecenie dotyczące polityki zatrudnienia, z 1964 r.,
przyjmuje dnia dwudziestego szóstego czerwca tysiąc dziewięćset osiemdziesiątego czwartego roku następujące Zalecenie, które otrzyma nazwę: Zalecenie dotyczące polityki zatrudnienia (postanowienia uzupełniające), z 1984 r.:
I. OGÓLNE ZASADY POLITYKI ZATRUDNIENIA1. Popieranie pełnego, produktywnego i swobodnie wybieranego zatrudnienia przewidzianego w Konwencji i Zaleceniu dotyczącym polityki zatrudnienia, z 1964 r., powinno być uznawane za środek mający na celu zabezpieczenie w praktyce prawa do pracy.
2. Pełne uznanie przez Członków prawa do pracy powinno być łączone z wprowadzaniem w życie polityki gospodarczej i społecznej, których celem jest popieranie pełnego, produktywnego i swobodnie wybieranego zatrudnienia.
3. Popieranie pełnego, produktywnego i swobodnie wybieranego zatrudnienia powinno być głównym celem i integralną częścią polityki gospodarczej i społecznej Członków, a także tam, gdzie jest to właściwe, ich planów zmierzających do zaspokojenia podstawowych potrzeb ludności.
4. Członkowie powinni zwracać szczególną uwagę na najbardziej efektywne środki służące wzrostowi zatrudnienia i produkcji, a także ustalić metody i, jeśli będzie to wskazane, odpowiednie programy ułatwiające wzrost produkcji i sprawiedliwy podział podstawowych dóbr i usług oraz sprawiedliwy podział dochodu w całym kraju w celu zaspokojenia podstawowych potrzeb ludności, zgodnie z Deklaracją Zasad i Programem Działania Światowej Konferencji Zatrudnienia.
5. Zgodnie z praktyką krajową linie polityki, plany i programy, o których mowa w ustępach 3 i 4 niniejszego Zalecenia, powinny być ustalone i wprowadzane w życie w konsultacji i przy współpracy z organizacjami pracodawców i pracowników i innymi reprezentatywnymi organizacjami zainteresowanych osób, w szczególności zatrudnionych w sektorach rolniczych objętych Konwencją i Zaleceniem dotyczącym organizacji pracowników rolnych, z 1975 r.
6. Polityka gospodarcza i finansowa, zarówno na szczeblu krajowym, jak i międzynarodowym powinny odzwierciedlać pierwszeństwo przyznawane celom wymienionym w ustępach 3 i 4 niniejszego Zalecenia.
7. Polityka, plany i programy, o których mowa w ustępach 3 i 4 niniejszego Zalecenia, powinny zmierzać do zlikwidowania jakiejkolwiek dyskryminacji i zapewnienia wszystkim pracownikom równych szans i traktowania w zakresie dostępu do zatrudnienia, warunków zatrudnienia, płac i dochodów, jak również poradnictwa i szkolenia zawodowego oraz rozwoju kariery zawodowej.
8. Członkowie powinni podejmować kroki w celu skutecznego zwalczania nielegalnego zatrudnienia, czyli zatrudnienia nie spełniającego wymogów ustawodawstwa i praktyki krajowej.
9. Członkowie powinni podejmować kroki dla umożliwienia stopniowego przechodzenia pracowników zatrudnionych w sektorze nieformalnym, tam gdzie on istnieje, do sektora formalnego.
10. Członkowie powinni przyjmować taką linię polityki i podejmować takie kroki, które, uwzględniając ustawodawstwo i praktykę krajową, mają:
a) ułatwiać dostosowywanie się do zmian strukturalnych w skali globalnej, a także na szczeblu danego sektora i przedsiębiorstwa oraz ułatwiać powtórne zatrudnianie pracowników, którzy stracili pracę na skutek zmian strukturalnych i technologicznych;
b) zapewnić zatrudnienie lub ułatwić powtórne zatrudnienie pracowników, na których sytuację wpłynęła niekorzystnie sprzedaż, cesja, zamknięcie lub przeniesienie siedziby przedsiębiorstwa, zakładu lub instalacji.11. Zgodnie z ustawodawstwem i praktyką krajową, sposoby wprowadzania w życie polityki zatrudnienia mogą obejmować negocjowanie układów zbiorowych w sprawach mających wpływ na zatrudnienie, takich jak:
a) popieranie i ochrona zatrudnienia;
b) gospodarcze i społeczne konsekwencje zmiany struktury i racjonalizacji danej gałęzi działalności gospodarczej lub przedsiębiorstwa;
c) reorganizacja i skrócenie czasu pracy;
d) ochrona poszczególnych grup pracowników;
e) informowanie o problemach gospodarczych, finansowych i zatrudnienia.12. Członkowie, po konsultacji z organizacjami pracodawców i pracowników, powinni podjąć skuteczne środki w celu zachęcania przedsiębiorstw wielonarodowych w szczególności do podejmowania i popierania polityki zatrudnienia określonej w Trójstronnej Deklaracji Zasad dotyczących Przedsiębiorstw Wielonarodowych i Polityki Społecznej, z 1977 r., i w celu uniknięcia negatywnych następstw inwestycji dokonywanych przez przedsiębiorstwa wielonarodowe i popierania pozytywnych skutków ich działalności.
13. Mając na uwadze wzrastającą współzależność w gospodarce światowej, Członkowie — niezależnie od środków podjętych na szczeblu krajowym — powinni pogłębiać współpracę międzynarodową w celu zapewnienia powodzenia walce z bezrobociem.
II. POLITYKA DEMOGRAFICZNA14. 1) Po upewnieniu się, że istnieją wystarczające szansę zatrudnienia, polityka rozwoju i zatrudnienia może obejmować, tam gdzie jest to właściwe i zgodne z ustawodawstwem i praktyką krajową, politykę i programy demograficzne mające na celu zapewnienie dobrobytu i popieranie planowania rodziny za pomocą programów informacyjnych i dobrowolnej nauki na temat problemów demograficznych.
2) Członkowie, a w szczególności kraje rozwijające się przy współpracy zarówno z narodowymi, jak i międzynarodowymi organizacjami pozarządowymi, mogą:
a) zwracać szczególną uwagę w swojej polityce demograficznej i swoich programach demograficznych na kształcenie obecnych i przyszłych rodziców w zakresie korzyści wynikających z planowania rodziny;
b) zwiększać na terenach rolniczych liczbę placówek służby zdrowia oraz ośrodków świadczących usługi w zakresie planowania rodziny, a także zwiększać liczbę wyszkolonego personelu świadczącego te usługi;
c) na terenach miejskich zwracać szczególną uwagę na rozwój właściwych infrastruktur i poprawę warunków życia, szczególnie w dzielnicach najuboższych.
III. ZATRUDNIANIE MŁODOCIANYCH ORAZ GRUP I OSÓB ZNAJDUJĄCYCH SIĘ W NIEKORZYSTNEJ SYTUACJI EKONOMICZNEJ15. W świetle ogólnej polityki zatrudnienia Członkowie powinni podjąć środki w celu uwzględnienia potrzeb wszystkich kategorii osób, które mają trudności w znalezieniu stałego zatrudnienia, a więc takich jak niektóre kategorie kobiet i młodych pracowników, osoby niepełnosprawne, pracownicy w starszym wieku, osoby przez długi czas bezrobotne i pracownicy migrujący, przebywający legalnie na ich terytorium. Środki te powinny być zgodne z postanowieniami międzynarodowych konwencji i zaleceń dotyczących zatrudnienia tych grup oraz z warunkami zatrudnienia określonymi zgodnie z ustawodawstwem i praktyką krajową.
16. Uwzględniając warunki krajowe i zgodnie z ustawodawstwem i praktyką krajową, środki, o których mowa w ust. 15 niniejszego Zalecenia, mogą obejmować między innymi:
a) powszechnie dostępne nauczanie ogólne, poradnictwo zawodowe, programy i szkolenia mające na celu pomoc tym osobom w znalezieniu pracy i w polepszeniu ich szans zatrudnienia i podniesienia dochodów;
b) stworzenie systemu szkolenia powiązanego zarówno z ogólnym systemem nauczania, jak i światem pracy;
c) świadczenie usług w zakresie poradnictwa i zatrudnienia w celu udzielania pomocy poszczególnym osobom w wejściu na rynek pracy i udzielenia im pomocy w znalezieniu zatrudnienia odpowiadającego ich kwalifikacjom i zdolnościom;
d) programy mające na celu stworzenie możliwości wykonywania pracy zarobkowej w specyficznych regionach, sektorach i terenach;
e) programy adaptacji do zmian strukturalnych;
f) środki mające na celu szkolenie i przekwalifikowywanie;
g) środki rehabilitacji zawodowej;
h) pomoc przy dobrowolnym przemieszczaniu się;
i) programy mające na celu popieranie prowadzenia działalności gospodarczej na własny rachunek i spółdzielni pracowniczych.17. l) Inne środki specjalne powinny być podejmowane w stosunku do młodocianych, a w szczególności:
a) należy zachęcać instytucje i przedsiębiorstwa państwowe oraz prywatne do zatrudniania i szkolenia młodocianych za pomocą środków właściwych dla warunków i praktyki krajowej;
b) chociaż należy przyznawać pierwszeństwo stałemu zatrudnianiu młodocianych, to jednak można tworzyć specjalne programy w celu zatrudniania młodocianych na zasadzie dobrowolności przy realizacji projektów komunalnych, a w szczególności projektów lokalnych o charakterze socjalnym, z uwzględnieniem postanowień Zalecenia dotyczącego specjalnych programów dla młodzieży, z 1970 r.;
c) należy opracowywać specjalne programy, w których szkolenie połączone jest z pracą, w taki sposób, aby pomóc młodocianym w znalezieniu pierwszej pracy;
d) możliwości szkolenia powinny być dostosowane do rozwoju technicznego i gospodarczego oraz należy dbać o ciągłe podnoszenie jakości szkolenia;
e) należy podejmować środki dla ułatwienia przejścia ze szkoły do pracy i dla popierania szans zatrudnienia po zakończeniu szkolenia;
f) należy popierać badania na temat perspektyw zatrudnienia jako podstawy racjonalnej polityki szkolenia zawodowego;
g) należy chronić bezpieczeństwo i zdrowie młodocianych pracowników. 2) Środki, o których mowa w pkt 1 niniejszego ustępu, powinny być wnikliwie kontrolowane, aby upewnić się, że wywierają one pozytywny wpływ na zatrudnienie młodocianych.
3) Środki te powinny być zgodne z postanowieniami międzynarodowych konwencji i zaleceń dotyczących zatrudnienia młodych osób, oraz z warunkami zatrudnienia określonymi na podstawie ustawodawstwa i praktyki krajowej.18. Można przewidzieć odpowiednie zachęty dostosowane do warunków i praktyki krajowej w celu ułatwienia stosowania środków, o których mowa w ustępach 15 do 17 niniejszego Zalecenia.
19. Zgodnie z ustawodawstwem i praktyką krajową należy przeprowadzać w odpowiednim czasie konsultacje między właściwymi władzami a organizacjami pracodawców i pracowników oraz innymi zainteresowanymi organizacjami na temat tworzenia, stosowania i przeglądu środków i programów, o których mowa w ustępach 15 do 18 niniejszego Zalecenia.
IV. POLITYKA W ZAKRESIE TECHNOLOGII20. Jednym z głównych czynników krajowej polityki rozwoju powinno być ułatwienie rozwoju technologii, jako środka zwiększającego potencjał produkcyjny i osiąganie głównych celów polityki rozwoju, takich jak: tworzenie miejsc pracy i zaspokajanie podstawowych potrzeb. Polityka w zakresie technologii powinna - uwzględniając poziom rozwoju gospodarczego - przyczyniać się do poprawy warunków pracy i skrócenia czasu pracy z uwzględnieniem środków zapobiegających zmniejszeniu liczby stanowisk pracy.
21. Członkowie powinni:
a) zachęcać do badań w zakresie wyboru, przyjęcia i rozwoju nowych technologii i ich wpływu na rozmiar i strukturę zatrudnienia, warunki zatrudnienia, szkolenie, rodzaj pracy i wymagane kwalifikacje;
b) zachęcać do badań w zakresie technologii najbardziej odpowiadających warunkom krajowym, z zapewnieniem udziału w badaniach niezależnych instytutów badawczych.22. Członkowie powinni starać się zapewnić za pomocą odpowiednich środków: a) aby systemy kształcenia i szkolenia uwzględniające systemy przekwalifikowania się stwarzały pracownikom wystarczające możliwości dostosowania się do zmienionych wymogów zatrudnienia wynikających ze zmian technologicznych;
b) aby zwracano szczególną uwagę na jak najlepsze wykorzystywanie istniejących i przyszłych kwalifikacji;
c) likwidowanie w jak największym stopniu negatywnych skutków wywieranych przez zmiany technologii w zakresie zatrudnienia, warunków pracy i życia, jak również na bezpieczeństwo i zdrowie pracowników przez uwzględnienie przy projektowaniu nowych technologii zagadnień z zakresu ergonomii, bezpieczeństwa i higieny pracy.23. Członkowie powinni, wszelkimi metodami dostosowanymi do warunków i praktyki krajowej, zachęcać do stosowania właściwych nowych technologii i zapewniać lub doskonalić powiązania i konsultację między różnymi jednostkami i organizacjami zajmującymi się tymi sprawami a reprezentatywnymi organizacjami pracodawców i pracowników.
24. Zainteresowane organizacje pracodawców i pracowników, jak również przedsiębiorstwa, powinny być zachęcane do pomagania w rozpowszechnianiu ogólnych informacji na temat wyboru technologii, w rozwijaniu powiązań o charakterze technologicznym między dużymi i małymi przedsiębiorstwami oraz w tworzeniu odpowiednich programów szkolenia.
25. Zgodnie z praktyką krajową, Członkowie powinni zachęcać organizacje pracodawców i pracowników do zawierania układów zbiorowych na szczeblu krajowym, gałęzi przemysłu lub na szczeblu przedsiębiorstwa w zakresie społecznych następstw wprowadzania nowych technologii.
26. Członkowie powinni, w miarę możliwości i zgodnie z ustawodawstwem i praktyką krajową, zachęcać przedsiębiorstwa, aby — przy wprowadzaniu do swojej działalności zmian technologicznych, które mogą mieć istotne konsekwencje dla pracowników przedsiębiorstwa:
a) włączały pracowników i ich przedstawicieli do procesu planowania, wprowadzania i wykorzystywania nowych technologii, to znaczy, aby informowały ich o możliwościach i skutkach tych nowych technologii i przeprowadzały z nimi wcześniejsze konsultacje w celu doprowadzenia do porozumienia w tym względzie;
b) popierały lepszą organizację czasu pracy i lepsze rozmieszczenie zatrudnienia;
c) zapobiegały, w możliwie największym stopniu, ujemnym skutkom zmian technologicznych dla pracowników i łagodziły te skutki;
d) popierały inwestycje w zakresie technologii, które sprzyjałyby, bezpośrednio lub pośrednio, tworzeniu nowych miejsc pracy i przyczyniałyby się do stopniowego wzrostu produkcji i zaspokojenia podstawowych potrzeb ludności.
V. SEKTOR NIEFORMALNY27. 1) Polityka krajowa w dziedzinie zatrudnienia powinna uznawać znaczenie sektora nieformalnego w zakresie tworzenia miejsc pracy, to znaczy działalności gospodarczej prowadzonej poza zinstytucjonalizowanymi strukturami gospodarczymi.
2) Należy opracowywać i wprowadzać w życie programy popierania zatrudnienia w celu zachęcania do pracy rodzinnej i pracy samodzielnej w indywidualnych warsztatach, zarówno w regionach miejskich, jak i wiejskich.28. Członkowie powinni podejmować środki zmierzające do popierania uzupełniających kontaktów między sektorem formalnym i nieformalnym, a także zmierzające do zapewnienia większego dostępu przedsiębiorstwom sektora nieformalnego do surowców, rynków zbytu, kredytów, infrastruktury, szkolenia, ekspertyz technicznych i udoskonalonych technologii.
29. 1) Podejmując środki do zwiększenia możliwości zatrudnienia i poprawy warunków pracy w sektorze nieformalnym, Członkowie powinni starać się ułatwiać stopniowe włączanie tego sektora do gospodarki krajowej.
2) Członkowie powinni mieć na uwadze, że integracja sektora nieformalnego z sektorem formalnym może zmniejszyć możliwości tego pierwszego w zakresie wykorzystywania siły roboczej i wytwarzania dochodu. Jednakże powinni oni starać się o stopniowe obejmowanie tego sektora regulacją prawną.
VI. MAŁE PRZEDSIĘBIORSTWA30. Krajowa polityka w dziedzinie zatrudnienia powinna uwzględniać znaczenie małych przedsiębiorstw w zakresie tworzenia nowych miejsc pracy i uznawać udział lokalnych inicjatyw w tym zakresie w walce z bezrobociem i w rozwoju gospodarczym. Przedsiębiorstwa te, mogące występować w różnych postaciach, takich jak małe przedsiębiorstwa tradycyjne, spółdzielnie i stowarzyszenia, oferują możliwości zatrudnienia, zwłaszcza pracownikom napotykającym szczególne trudności.
31. Po konsultacji i we współpracy z organizacjami pracodawców i pracowników Członkowie powinni przedsięwziąć odpowiednie środki dla popierania dodatkowych kontaktów między przedsiębiorstwami, o których mowa w ust. 30 niniejszego Zalecenia i innymi przedsiębiorstwami, w celu poprawy warunków pracy w tych przedsiębiorstwach, jak również zwiększenia ich dostępu do rynków towarowych, kredytów, ekspertyz technicznych i rozwiniętych technologii.
VII. POLITYKA ROZWOJU REGIONALNEGO32. Zgodnie z krajowym ustawodawstwem i praktyką, Członkowie powinni uznawać znaczenie równoważnego rozwoju regionalnego jako środka łagodzenia problemów społecznych i w dziedzinie zatrudnienia, spowodowanych nierównym podziałem zasobów naturalnych i niewłaściwą mobilnością środków produkcji, a także środka korygowania niejednakowego wzrostu gospodarczego i zatrudnienia między regionami i obszarami danego kraju.
33. Należy przedsięwziąć środki, po konsultacji i we współpracy z przedstawicielami zainteresowanych grup ludności, a w szczególności z organizacjami pracodawców i pracowników, w celu popierania wzrostu zatrudnienia na obszarach słabo rozwiniętych lub zacofanych, na obszarach podupadłych przemysłowo i rolniczo, w strefach przygranicznych i ogólnie biorąc, w tych częściach kraju, które w zadowalającym stopniu nie korzystały z rozwoju gospodarczego.
34. Mając na uwadze warunki krajowe oraz plany i programy każdego Członka, środki, o których mowa w ust. 33 niniejszego Zalecenia, mogą obejmować, między innymi:
a) tworzenie i rozszerzanie ośrodków rozwojowych, mogących stworzyć nowe miejsca pracy;
b) rozwijanie i ożywianie potencjału regionalnego, biorąc pod uwagę zasoby ludzkie i naturalne każdego regionu oraz potrzebę równomiernego i równoważnego rozwoju regionalnego;
c) zwiększenie liczby i wielkości średnich i małych miast, w celu zrównoważenia rozrostu dużych miast;
d) poprawę sytuacji w zakresie świadczenia podstawowych usług, niezbędnych do zaspokojenia podstawowych potrzeb i w zakresie dostępności tych usług;
e) zachęcanie, za pomocą właściwych środków socjalnych, do dobrowolnego przemieszczania się pracowników w ramach regionu i między różnymi regionami kraju, z jednoczesnym podejmowaniem wysiłków w celu popierania zadowalających warunków życia i pracy w ich rodzinnych regionach;
f) inwestycje w zakresie poprawy regionalnej infrastruktury i usług, a także struktur administracyjnych, łącznie z udostępnianiem niezbędnego personelu i zapewnianiem możliwości szkolenia i przekwalifikowania;
g) popieranie udziału społeczeństwa w określaniu i wprowadzaniu w życie środków rozwoju regionalnego.
VIII. PROGRAMY INWESTYCJI PUBLICZNYCH I SPECJALNE PROGRAMY ROBÓT PUBLICZNYCH35. Członkowie mogą wprowadzać w życie programy inwestycji publicznych i specjalne programy robót publicznych, realne z ekonomicznego i społecznego punktu widzenia, w szczególności w celu tworzenia i utrzymywania nowych miejsc pracy oraz zwiększania dochodów, zmniejszania ubóstwa i lepszego zaspokajania podstawowych potrzeb w strefach, gdzie szeroko występuje bezrobocie i niepełne zatrudnienie. Takie programy - tam gdzie jest to możliwe i właściwe - powinny:
a) zwracać szczególną uwagę na tworzenie możliwości zatrudnienia dla grup będących w niekorzystnej sytuacji;
b) obejmować projekty infrastruktury wiejskiej i miejskiej, a także budowę urządzeń niezbędnych do zaspokojenia podstawowych potrzeb na terenach wiejskich, miejskich i podmiejskich oraz zwiększone inwestycje produkcyjne w takich działach, jak energetyka i telekomunikacja;
c) przyczyniać się do podwyższenia jakości usług socjalnych w takich dziedzinach, jak szkolnictwo i ochrona zdrowia;
d) być opracowywane i wprowadzane w życie w ramach planów rozwoju, jeśli takie istnieją i w konsultacji z zainteresowanymi organizacjami pracodawców i pracowników;
e) określać osoby, które będą korzystały z tych programów, a także dostępną siłę roboczą i definiować kryteria wyboru projektów;
f) zapewniać, aby pracownicy byli rekrutowani na zasadzie dobrowolności;
g) nie odciągać siły roboczej z innych rodzajów działalności produkcyjnej;
h) zapewniać warunki zatrudnienia zgodne z krajowym ustawodawstwem i praktyką, a zwłaszcza z przepisami prawnymi w zakresie dostępu do zatrudnienia, czasu pracy, wynagrodzenia, płatnych urlopów, bezpieczeństwa i higieny pracy oraz odszkodowania za wypadki przy pracy i choroby zawodowe;
i) ułatwiać szkolenie zawodowe pracowników zatrudnionych w tych programach, a także przekwalifikowanie tych, którzy muszą zmienić pracę z powodu zmian strukturalnych w produkcji i w zatrudnieniu.
IX. MIĘDZYNARODOWA WSPÓŁPRACA GOSPODARCZA A ZATRUDNIENIE36. Członkowie powinni popierać rozwój handlu międzynarodowego dla udzielania sobie wzajemnie pomocy w zwiększeniu zatrudnienia. W tym celu powinni oni współpracować na forum inwestycji międzynarodowych, których zadaniem jest ułatwianie stałego i wzajemnie korzystnego rozwoju handlu międzynarodowego, pomocy technicznej i inwestycji.
37. Mając na uwadze swoje zobowiązania w stosunku do innych właściwych instytucji międzynarodowych, Członkowie powinni dla zapewnienia skuteczności polityki zatrudnienia, przyjąć następujące cele:
a) popieranie wzrostu produkcji i handlu zagranicznego w warunkach stabilności gospodarczej i rosnącego zatrudnienia, w ramach współpracy międzynarodowej dla rozwoju i na zasadzie równości praw i wzajemnych korzyści;
b) uznawanie, że współzależność państw wynikająca z rosnącej integracji gospodarki światowej, powinna pomagać w stworzeniu klimatu, w którym państwa mogą w danym przypadku określać wspólną politykę zmierzającą do popierania sprawiedliwego podziału kosztów i świadczeń społecznych wynikających z przekształceń strukturalnych, jak również bardziej sprawiedliwego międzynarodowego podziału dochodu i bogactw, tak aby umożliwić krajom rozwijającym się zapewnienie pracy ludności zawodowo czynnej, a krajom rozwiniętym podniesienie poziomu zatrudnienia i zmniejszenie kosztów adaptacji zainteresowanych pracowników;
c) koordynowanie krajowej polityki w zakresie handlu i zmian strukturalnych, dla umożliwienia większego udziału krajów rozwijających się w światowej produkcji przemysłowej, w ramach powszechnie dostępnego i sprawiedliwego systemu handlu międzynarodowego, stabilizacji cen podstawowych produktów na poziomie rentowności możliwym do przyjęcia zarówno przez producentów, jak i konsumentów i zachęcania do inwestowania w produkcję i przetwarzania produktów podstawowych w krajach rozwijających się;
d) sprzyjanie pokojowemu rozwiązywaniu sporów między narodami i negocjowaniu porozumień w sprawie redukcji zbrojeń w celu zagwarantowania bezpieczeństwa wszystkim narodom, jak również stopniowemu przekazywaniu wydatków zbrojeniowych oraz przestawianiu przemysłu zbrojeniowego na produkcję podstawowych dóbr i usług, szczególnie przeznaczonych na zaspokojenie podstawowych potrzeb ludności i potrzeb krajów rozwijających się;
e) dążenie do porozumienia w zakresie wspólnego działania na szczeblu międzynarodowym w celu udoskonalenia międzynarodowego systemu gospodarczego, szczególnie w sferze finansowej, aby popierać zatrudnienie zarówno w krajach rozwiniętych, jak i rozwijających się;
f) rozszerzanie współpracy gospodarczej i technicznej, szczególnie między krajami znajdującymi się na różnych szczeblach rozwoju gospodarczego i należącymi do różnych systemów społecznych i gospodarczych, w drodze wymiany doświadczeń i rozwoju dodatkowych możliwości, głównie w dziedzinie zatrudnienia i zasobów ludzkich, a jeśli chodzi o dobór, rozwój i transfer technologii, zgodnie z wzajemnie akceptowanymi przepisami i praktyką w zakresie prawa do własności prywatnej;
g) stwarzanie warunków dla stałego, bezinflacyjnego wzrostu gospodarki światowej i dla ustanowienia udoskonalonego międzynarodowego systemu monetarnego, który prowadziłby do wprowadzenia nowego międzynarodowego ładu gospodarczego;
h) zapewnienie jak największej stabilności kursów walutowych, zmniejszanie obciążenia długami krajów rozwijających się, zapewnianie tym krajom długoterminowej, taniej pomocy finansowej i przyjęcie polityki przekształceń, popierającej zatrudnienie i zaspokajanie podstawowych potrzeb.38. Członkowie powinni:
a) popierać transfer technologii dla umożliwienia krajom rozwijającym się przyjęcia, na sprawiedliwych i rozsądnych warunkach handlowych tych technologii, które najbardziej odpowiadają celom popierania zatrudnienia i zaspokojenia podstawowych potrzeb;
b) podejmować odpowiednie środki dla tworzenia i utrzymania nowych miejsc pracy i zapewnienia możliwości szkolenia i przekwalifikowania zawodowego. Środki te mogą obejmować tworzenie krajowych, regionalnych lub międzynarodowych funduszy readaptacji w celu udzielenia pomocy w przebudowie przemysłu i przekwalifikowaniu pracowników, dotkniętych zmianami, jakie zaszły w gospodarce światowej.
X. MIĘDZYNARODOWA MIGRACJA A ZATRUDNIENIE39. Biorąc pod uwagę międzynarodowe konwencje i zalecenia w dziedzinie pracy dotyczące pracowników migrujących, Członkowie powinni, tam gdzie istnieje międzynarodowa migracja, przyjąć politykę mającą na celu:
a) tworzenie większych możliwości zatrudnienia i lepszych warunków pracy w krajach emigracji, dla zmniejszenia potrzeby uciekania się do migracji zarobkowej;
b) zapewnienie, aby migracja międzynarodowa odbywała się w warunkach, których zadaniem jest popieranie zatrudnienia pełnego, produktywnego i według swobodnego wyboru.40. Członkowie, którzy normalnie lub okresowo przyjmują znaczne liczby pracowników obcych, powinni, jeśli pracownicy ci pochodzą z krajów rozwijających się, starać się zwiększać współpracę z tymi krajami dla ich rozwoju, w drodze zwiększenia odpowiedniego przepływu kapitału i wymiany handlowej, jak również transferu wiedzy technicznej i pomocy w szkoleniu zawodowym lokalnej siły roboczej, aby stworzyć zachęcającą alternatywę dla migracji zarobkowej i aby udzielić pomocy zainteresowanym krajom w poprawie ich sytuacji gospodarczej i w dziedzinie zatrudnienia.
41. Członkowie, z których terytorium normalnie lub okresowo występuje znaczny odpływ obywateli w poszukiwaniu zatrudnienia za granicą, powinni podejmować środki w drodze ustawodawczej lub w formie porozumień z organizacjami pracodawców i pracowników lub w każdy inny sposób zgodny z warunkami i praktyką krajową, w celu zapobieżenia nadużyciom w czasie rekrutacji lub wyjazdu, które mogą powodować nielegalny wjazd do innego kraju, pobyt lub zatrudnienie w tym kraju, pod warunkiem, że środki te nie naruszają prawa każdej osoby do opuszczenia każdego kraju, włączając jej własny kraj.
42. Kraje rozwijające się, będące krajami emigracji, w celu ułatwienia dobrowolnego powrotu swoich obywateli, którzy mają kwalifikacje rzadko spotykane na rynku krajowym, powinni:
a) zapewnić im niezbędne zachęty;
b) starać się nawiązać współpracę z krajami zatrudniającymi ich obywateli, a także z Międzynarodowym Biurem Pracy i innymi organami międzynarodowymi lub regionalnymi, zajmującymi się tą sprawą.43. Członkowie, będący zarówno krajami zatrudnienia, jak i krajami pochodzenia, powinni podjąć odpowiednie środki, w celu:
a) zapobieżenia nadużyciom w rekrutacji siły roboczej za granicą;
b) zapobieżenia wyzyskowi pracowników migrujących;
c) zapewnienia pełnej realizacji wolności związkowej i prawa organizowania się oraz rokowań zbiorowych.44. Członkowie, będący zarówno krajami zatrudnienia, jak i krajami pochodzenia, powinni, jeśli jest to niezbędne, biorąc w pełni pod uwagę istniejące międzynarodowe konwencje i zalecenia dotyczące pracowników migrujących, zawierać dwustronne lub wielostronne porozumienia odnoszące się do takich spraw, jak prawo wjazdu lub pobytu, ochrona praw związanych z zatrudnieniem, popieranie możliwości kształcenia i szkolenia pracowników migrujących, zabezpieczenie społeczne i pomoc dla pracowników i członków ich rodzin pragnących powrócić do kraju pochodzenia.