ZALECENIE Nr 175
Sesja Konferencji: 75
MIĘDZYNARODOWEJ ORGANIZACJI PRACY
dotyczące bezpieczeństwa i zdrowia w budownictwie.Konferencja Ogólna Międzynarodowej Organizacji Pracy,
zwołana do Genewy przez Radę Administracyjną Międzynarodowego Biura Pracy i zebrana tam w dniu 1 czerwca 1988 r. na siedemdziesiątej piątej sesji,
biorąc pod uwagę odpowiednie międzynarodowe konwencje i zalecenia dotyczące pracy, a w szczególności Konwencję i Zalecenie dotyczące przepisów o bezpieczeństwie w przemyśle budowlanym, z 1937 r., Zalecenie dotyczące współpracy w zapobieganiu wypadkom w przemyśle budowlanym, z 1937 r., Konwencję i Zalecenie dotyczące ochrony pracowników przed promieniowaniem jonizującym, z 1960 r., Konwencję i Zalecenie dotyczące zabezpieczenia maszyn, z 1963 r., Konwencję i Zalecenie dotyczące ciężaru maksymalnego ładunków, dozwolonego przy przenoszeniu przez jednego pracownika, z 1967 r., Konwencję i Zalecenie dotyczące raka zawodowego, z 1974 r., Konwencję i Zalecenie dotyczące ochrony pracowników przed zagrożeniami zawodowymi w miejscach pracy, spowodowanymi zanieczyszczeniem powietrza, hałasem i wibracją, z 1977 r., Konwencję i Zalecenie dotyczące bezpieczeństwa i zdrowia pracowników, z 1981 r., Konwencję i Zalecenie dotyczące pracowniczych służb zdrowia, z 1985 r., Konwencję i Zalecenie dotyczące azbestu, z 1986 r. oraz listę chorób zawodowych zrewidowaną w 1980 r., załączoną do Konwencji dotyczącej świadczeń w razie wypadków przy pracy i chorób zawodowych, z 1964 r.,
postanowiwszy przyjąć niektóre wnioski dotyczące bezpieczeństwa i zdrowia w budownictwie, która to sprawa stanowi czwarty punkt porządku dziennego sesji,
postanowiwszy, że wnioski te zostaną ujęte w formę zalecenia uzupełniającego Konwencję dotyczącą bezpieczeństwa i zdrowia w budownictwie, z 1988 r.,
przyjmuje dnia dwudziestego czerwca tysiąc dziewięćset osiemdziesiątego ósmego roku następujące Zalecenie, które otrzyma nazwę: Zalecenie dotyczące bezpieczeństwa i zdrowia w budownictwie, z 1988 r.:
I. ZAKRES I DEFINICJE1. Postanowienia Konwencji dotyczącej bezpieczeństwa i zdrowia w budownictwie, z 1988 r. (nazwanej dalej „Konwencją") i niniejszego Zalecenia powinny być w szczególności stosowane do:
a) budownictwa, inżynierii lądowej oraz montażu i rozbiórki prefabrykatów, budowli i konstrukcji, zgodnie z ich definicją zawartą w art. 2 a) Konwencji,
b) wytwarzania i budowy instalacji naftowych i instalacji do wydobycia ropy naftowej z morza podczas ich budowy na brzegu.2. Dla celów niniejszego Zalecenia:
a) określenie „budownictwo" obejmuje:
i) prace budowlane, włączając wykopy i budowanie, przeróbki konstrukcyjne, renowacje, remonty, utrzymanie (włączając sprzątanie i malowanie) oraz rozbiórkę wszelkich rodzajów budowli lub konstrukcji;
ii) inżynierię lądową, włączając wykopy i budowanie, przeróbki konstrukcyjne, remonty, konserwację i rozbiórkę na przykład lotnisk, portów, przystani, śródlądowych dróg wodnych, tam, prace nad umocnieniami rzek, wybrzeży morskich lub ochronne przed lawinami, dróg, autostrad, torów kolejowych, mostów, tuneli, wiaduktów i prace związane z zabezpieczeniem usług takich jak: komunikacja, drenowanie, kanalizacja, dostawa wody i energii;
iii) montaż i demontaż budowli i konstrukcji z prefabrykatów, a także produkcję elementów prefabrykowanych na terenie budowy;
b) określenie „teren budowy" oznacza każdy teren, na jakim prowadzone są procesy lub działania wymienione w lit. a) powyżej;
c) określenie „miejsce pracy" oznacza wszystkie miejsca, gdzie pracownicy powinni przebywać lub udać się z powodu ich pracy i które pozostają pod kontrolą pracodawcy, jak określono w lit. f) poniżej;
d) określenie „pracownik" oznacza każdą osobę zajmującą się budownictwem;
e) określenie „przedstawiciele pracowników" oznacza osoby, które uznane są za takie zgodnie z ustawodawstwem i praktyką krajową;
f) określenie ,,pracodawca" oznacza:
i) każdą osobę fizyczną i prawną, która zatrudnia co najmniej jednego pracownika na terenie budowy; oraz ii) jeżeli sytuacja tego wymaga, głównego wykonawcę, wykonawcę lub podwykonawcę;
g) określenie ,,właściwa osoba" oznacza osobę mającą odpowiednie kwalifikacje, takie jak odpowiednie wyszkolenie i wystarczającą wiedzę, doświadczenie i umiejętności do bezpiecznego wykonywania określonej pracy. Właściwe władze mogą określić odpowiednie kryteria wyznaczenia takich osób i nałożone na nie obowiązki;
h) określenie „rusztowanie" oznacza każdą tymczasową konstrukcję, zamocowaną, zawieszoną lub ruchomą, a także części ją podtrzymujące, która jest używana do utrzymywania pracowników i materiałów lub do uzyskania dostępu do każdej takiej konstrukcji, która nie jest jednak „urządzeniem dźwigowym", jak określono w lit. i) poniżej;
i) określenie „urządzenie dźwigowe" oznacza każde stacjonarne lub ruchome urządzenie używane do podnoszenia lub opuszczania osób lub ładunków;
j) określenie „sprzęt dźwigowy" oznacza każdy sprzęt, za pomocą którego ładunek może być przymocowany do urządzenia dźwigowego, który jednak nie stanowi integralnej części urządzenia lub ładunku.3. Postanowienia niniejszego Zalecenia powinny również mieć zastosowanie do osób pracujących na własny rachunek, określonych przez ustawodawstwo krajowe.
II. POSTANOWIENIA OGÓLNE4. Ustawodawstwo krajowe powinno przewidywać, że pracodawcy i osoby pracujące na własny rachunek mają powszechny obowiązek zapewnienia bezpiecznego i zdrowego miejsca pracy i przestrzegania określonych norm bezpieczeństwa i higieny pracy.
5. 1) Jeżeli co najmniej dwóch pracodawców podejmuje działalność na jednym terenie budowy, powinni oni być zobowiązani do współpracowania z sobą oraz z innymi osobami biorącymi udział w budowie, włączając właściciela lub jego przedstawiciela, w celu zapewnienia stosowania określonych norm bezpieczeństwa i higieny pracy.
2) Ostateczna odpowiedzialność za koordynację środków bezpieczeństwa i zdrowia na terenie budowy powinna spoczywać na głównym wykonawcy lub na takiej innej osobie, która jest przede wszystkim odpowiedzialna za wykonanie pracy.6. Środki, które powinny być podjęte dla zapewnienia zorganizowania współpracy między pracodawcami a pracownikami w celu popierania bezpieczeństwa i zdrowia na terenie budowy, powinny być określone przez ustawodawstwo krajowe lub przez właściwe władze. Środki te powinny obejmować:
a) tworzenie komisji ds. bezpieczeństwa i zdrowia reprezentujących pracodawców i pracowników i mających takie prawa i obowiązki, jakie mogą być im powierzone;
b) wybór lub wyznaczanie delegatów pracowników ds. bezpieczeństwa, którzy będą tak wyszkoleni i będą mieli takie prawa i obowiązki, jakie mogą być im powierzone;
c) wyznaczanie przez pracodawcę odpowiednio wykwalifikowanych i doświadczonych osób dla popierania bezpieczeństwa i zdrowia;
d) szkolenie delegatów ds. bezpieczeństwa i członków komisji ds. bezpieczeństwa.7. Osoby odpowiedzialne za projektowanie i planowanie projektów konstrukcyjnych powinny brać pod uwagę bezpieczeństwo i zdrowie pracowników budownictwa, zgodnie z ustawodawstwem i praktyką krajową.
8. Projektowanie narzędzi budowlanych, przyrządów, sprzętu ochronnego i innych podobnych urządzeń powinno uwzględniać zasady ergonomii.
III. ŚRODKI ZAPOBIEGAWCZE I OCHRONNE9. Prace budowlane powinny być planowane, przygotowane i podejmowane w taki sposób, aby:
a) zapobiegać w miarę możliwości ryzyku, które może powstać w miejscu pracy;
b) unikać w czasie pracy nadmiernie lub niepotrzebnie męczących pozycji lub ruchów;
c) przy organizacji pracy brać pod uwagę bezpieczeństwo i zdrowie pracowników;
d) używać właściwych materiałów i produktów z punktu widzenia bezpieczeństwa i zdrowia;
e) stosować metody pracy chroniące pracowników przed szkodliwymi skutkami czynników chemicznych i fizycznych.10. Ustawodawstwo krajowe powinno przewidywać zgłaszanie właściwej władzy terenów budowy o takich rozmiarach, czasie trwania lub cechach charakterystycznych, jakie mogą być określone.
11. We wszystkich miejscach pracy pracownicy powinni mieć prawo i obowiązek uczestniczyć w zapewnianiu bezpiecznych warunków pracy w takim zakresie, w jakim sprawują oni kontrolę nad urządzeniami i metodami pracy oraz wyrażać opinię na temat przyjętych metod pracy, w takim stopniu, w jakim wpływają one na bezpieczeństwo i zdrowie.
BEZPIECZEŃSTWO MIEJSC PRACY12. Należy opracować! stosować sposoby zagospodarowania terenu budowy, które powinny obejmować:
a) właściwe magazynowanie materiałów i sprzętu;
b) usuwanie śmieci i odpadków w odpowiednich odstępach czasu.13. Jeśli nie można ochronić pracowników przed upadkiem z wysokości w żaden innych sposób,
a) należy instalować i utrzymywać odpowiednie siatki bezpieczeństwa; lub
b) należy dostarczyć i używać odpowiednich pasów bezpieczeństwa.14. Pracodawca powinien wyposażyć pracowników w odpowiednie środki umożliwiające im korzystanie ze sprzętu ochrony osobistej oraz powinien zapewnić ich właściwe wykorzystanie. Sprzęt i odzież ochronna powinny odpowiadać normom ustalonym przez odpowiednie władze, biorąc pod uwagę możliwie w największym stopniu wymogi ergonomii.
15. 1) Maszyny i sprzęt budowlany powinny być poddane, przez kompetentną osobę, ogólnym testom bezpieczeństwa odpowiednio według typów lub indywidualnie.
2) Ustawodawstwo krajowe powinno brać pod uwagę fakt, że choroby zawodowe mogą być spowodowane przez maszyny, aparaty i systemy, których projekt konstrukcyjny nie uwzględnia zasad ergonomii.
RUSZTOWANIA16. Każde rusztowanie i jego części powinny być zbudowane z odpowiedniego i solidnego materiału i mieć rozmiary i wytrzymałość odpowiednią dla celu, w jakim są one używane i powinny być utrzymywane w dobrym stanie.
17. Każde rusztowanie powinno być należycie zaprojektowane, zmontowane i utrzymywane, tak aby zapobiec jego zawaleniu się lub przypadkowemu przesunięciu się, jeśli jest ono właściwie używane.
18. Platformy robocze, przejścia i schody rusztowań powinny mieć takie rozmiary i być tak zbudowane i strzeżone, aby zabezpieczyć ludzi przed upadkiem lub zagrożeniem ze strony spadających przedmiotów.
19. Rusztowanie nie powinno być nadmiernie obciążone ani w inny sposób nieprawidłowo używane.
20. Rusztowanie może być montowane, modyfikowane w znaczny sposób lub demontowane tylko przez lub pod nadzorem kompetentnej osoby.
21. Rusztowania powinny być, zgodnie z przepisami ustawodawstwa krajowego, poddane kontroli przez kompetentną osobę:
a) przed dopuszczeniem ich do użytku;
b) następnie periodycznie;
c) po wszelkich zmianach, przerwach w użyciu, narażeniu na warunki pogodowe lub wstrząsy sejsmiczne albo inne okoliczności, które mogą mieć wpływ na ich wytrzymałość lub stabilność, a wyniki kontroli należy rejestrować.
URZĄDZENIA DŹWIGOWE I SPRZĘT DŹWIGOWY22. Ustawodawstwo krajowe powinno określić, jakie urządzenia i sprzęt dźwigowy powinny być badane i poddawane próbom przez właściwą osobę:
a) przed oddaniem do użytku po raz pierwszy;
b) po zamontowaniu na terenie budowy;
c) następnie w okresach ustalonych przez to ustawodawstwo;
d) po ważniejszych zmianach lub naprawach.23. Wyniki badań i prób urządzeń i sprzętu dźwigowego, prowadzonych zgodnie z ust. 22 powyżej, powinny być zapisywane i na żądanie — udostępniane właściwej władzy i pracownikom lub ich przedstawicielom.
24. Każde urządzenie dźwigowe o określonym stałym maksymalnie dopuszczalnym ładunku i każdy sprzęt dźwigowy powinny mieć wyraźne oznaczenie maksymalnie dopuszczalnego ciężaru.
25. Każde urządzenie dźwigowe, którego maksymalnie dopuszczalny ładunek jest zmienny, powinno być wyposażone w środki umożliwiające kierowcy wyraźne rozpoznanie każdego maksymalnego dopuszczalnego ładunku i warunków, w jakich ma on zastosowanie.
26. Urządzenia dźwigowe lub sprzęt dźwigowy nie powinny być obciążane ponad maksymalnie dopuszczony ładunek, chyba że dzieje się tak z powodu prób dokonywanych na polecenie właściwej osoby i pod jej kierunkiem.
27. Każde urządzenie dźwigowe i sprzęt dźwigowy powinny być właściwie zainstalowane, tak aby między innymi zapewnić bezpieczną przestrzeń między częściami ruchomymi i stałymi oraz aby zapewnić stabilność urządzenia.
28. Jeśli jest to niezbędne dla ochrony przed niebezpieczeństwem, urządzenia dźwigowe nie powinny być używane bez zainstalowania odpowiednich środków sygnalizacji.
29. Osoby obsługujące urządzenia dźwigowe określone przez ustawodawstwo krajowe powinny:
a) osiągnąć określony wiek minimalny;
b) być odpowiednio wyszkolone i wykwalifikowane.
URZĄDZENIA SŁUŻĄCE DO TRANSPORTU, ROBÓT ZIEMNYCH I PRZENOSZENIA MATERIAŁÓW30. Kierowcy i osoby obsługujące pojazdy oraz urządzenia do robót ziemnych i przenoszenia materiałów powinni być przeszkoleni i poddani próbom zgodnie z wymaganiami ustawodawstwa krajowego.
31. Należy zapewnić odpowiednie urządzenia lub przyrządy sygnalizujące lub kontrolne, w celu ochrony przed niebezpieczeństwem spowodowanym poruszaniem się pojazdów oraz urządzeń do robót ziemnych i przenoszenia materiałów. Szczególne środki ostrożności należy podjąć w przypadku pojazdów i urządzeń poruszających się do tyłu.
32. Należy zastosować środki w celu zabezpieczenia pojazdów oraz urządzeń do robót ziemnych i przenoszenia materiałów przed wpadnięciem do wykopu lub do wody.
33. Jeśli jest to właściwe, urządzenia do robót ziemnych i przenoszenia materiałów powinny być wyposażone w środki chroniące osobę obsługującą przed zmiażdżeniem w przypadku przewrócenia się maszyny oraz przed osuwającymi się materiałami.
WYKOPY, SZYBY, ROBOTY ZIEMNE, PODZIEMNE I TUNELE34. Wsporniki lub inne zabezpieczenia każdej części wykopów, szybów, robót ziemnych, podziemnych i tuneli powinny być wznoszone, zmieniane lub rozbierane tylko ^ pod nadzorem właściwej osoby.
35. 1) Każda część wykopu, szybu, robót ziemnych, podziemnych i tunelu, w której zatrudnieni są ludzie, powinna być kontrolowana przez właściwą osobę w okresach i przypadkach przewidzianych przez ustawodawstwo krajowe.
2) Praca w tych miejscach może być rozpoczęta dopiero po przeprowadzeniu takiej kontroli.
PRACA W SPRĘŻONYM POWIETRZU36. Środki dotyczące pracy w sprężonym powietrzu, przewidziane zgodnie z art. 21 Konwencji, powinny obejmować przepisy regulujące warunki, w jakich praca ma być wykonywana, instalacje i urządzenia, które będą używane, nadzór i kontrolę lekarską pracowników oraz czas pracy w sprężonym powietrzu.
37. Można dopuścić pracownika do pracy w kesonie po jego inspekcji przeprowadzonej przez właściwą osobę w takim okresie poprzedzającym podjęcie pracy, jaki został określony przez ustawodawstwo krajowe.
KAFARY38. Wszelkie urządzenia kafarowe powinny być dobrze zaprojektowane i skonstruowane biorąc pod uwagę — w miarę możliwości — zasady ergonomii oraz właściwie utrzymywane.
39. Używanie kafarów powinno odbywać się wyłącznie pod nadzorem właściwej osoby.
PRACA NAD WODĄ40. Przepisy dotyczące pracy nad wodą wydane zgodnie z art. 23 Konwencji powinny obejmować, jeśli jest to właściwe, dostarczenie i używanie odpowiednich:
a) ogrodzeń, sieci ochronnych i pasów bezpieczeństwa;
b) kamizelek bezpieczeństwa, ochraniaczy, łodzi z ekwipunkiem i bojek;
c) środków ochrony przed takimi zagrożeniami, jak gady i inne zwierzęta.41. 1) Właściwe władze powinny, korzystając z wyników międzynarodowych badań naukowych, ustanowić system informacyjny służący informacją dla architektów, wykonawców, pracodawców i przedstawicieli pracowników w zakresie zagrożenia dla zdrowia związanego z substancjami szkodliwymi używanymi w przemyśle budowlanym.
2) Producenci i sprzedawcy produktów stosowanych w przemyśle budowlanym powinni dołączać do tych produktów informacje o związanych z nimi zagrożeniach dla zdrowia i o środkach ostrożności, jakie należy podjąć.
3) Przy używaniu materiałów, które zawierają substancje szkodliwe, oraz przy usuwaniu i eliminacji odpadów należy zabezpieczyć zdrowie pracowników i osób postronnych oraz zapewnić ochronę środowiska.
4) Substancje niebezpieczne powinny być wyraźnie oznakowane i opatrzone w nalepkę zawierającą ich charakterystykę i instrukcję użycia. Powinny być one przenoszone w warunkach określonych przez ustawodawstwo krajowe lub przez właściwą władzę.
5) Właściwa władza powinna określić substancje szkodliwe, których stosowanie w przemyśle budowlanym powinno być zabronione.42. Właściwe władze powinny przechowywać zapisy z dokonanych kontroli środowiska pracy i oceny zdrowia pracowników przez czas określony w ustawodawstwie krajowym.
43. Należy unikać ręcznego podnoszenia zbyt ciężkich ładunków, które stanowią ryzyko dla zdrowia i bezpieczeństwa pracowników przez zmniejszanie ciężaru, stosowanie urządzeń mechanicznych lub innych środków.
44. W przypadku wprowadzenia nowych produktów, urządzeń lub metod pracy należy położyć szczególny nacisk na informowanie i przeszkolenie pracowników pod kątem bezpieczeństwa i higieny pracy.
NIEBEZPIECZNA ATMOSFERA45. Środki w zakresie niebezpiecznej atmosfery określone zgodnie z art. 28 ust. 3 Konwencji, powinny obejmować uprzednie pisemne upoważnienie lub zezwolenie właściwej władzy lub jakikolwiek inny system, dzięki któremu wejście do przestrzeni, w której może występować niebezpieczna atmosfera, może nastąpić jedynie po dokonaniu określonych działań.
OCHRONA PRZED POŻAREM46. Jeśli jest to niezbędne do ochrony przed niebezpieczeństwem, pracownicy powinni być odpowiednio przeszkoleni w zakresie działań, jakie należy podjąć w przypadku pożaru, włączając stosowanie środków ewakuacji.
47. Jeśli to konieczne, należy umieścić odpowiednie oznakowanie dróg ewakuacji w przypadku pożaru.
ZAGROŻENIE PROMIENIOWANIEM48. Właściwa władza powinna wydać i wprowadzać w życiu surowe przepisy bezpieczeństwa dotyczące pracowników budownictwa zajmujących się konserwacją, renowacją, burzeniem lub rozbiórką budynków, w których występuje ryzyko narażenia na promieniowanie jonizujące, w szczególności w przemyśle energii atomowej.
PIERWSZA POMOC49. Sposób udostępnienia środków i personelu pierwszej pomocy, zgodnie z art. 31 Konwencji, powinien być określony przez ustawodawstwo krajowe po konsultacji z właściwą władzą lekarską i najbardziej reprezentatywnymi organizacjami zainteresowanych pracodawców i pracowników.
50. Jeśli w pracy występuje ryzyko utonięcia, uduszenia lub wstrząsu elektrycznego, personel pierwszej pomocy powinien być biegły w zakresie stosowania sztucznego oddychania oraz innych technik ratowania życia.
WARUNKI SOCJALNE51. Jeśli jest to właściwe, w zależności od liczby pracowników czasu trwania pracy i miejsca jej wykonywania, należy zapewnić odpowiednie udogodnienia socjalne dla otrzymania lub przygotowania pożywienia i napojów w miejscu budowy lub w jego pobliżu, jeżeli nie są one inaczej dostępne.
52. Pracownikom należy udostępnić odpowiednie mieszkanie w miejscach budowy odległych od ich domów, jeśli nie istnieje odpowiedni transport między miejscem budowy a ich domami ani inne odpowiednie mieszkanie. Mężczyznom i kobietom należy zapewnić osobne udogodnienia sanitarne, łazienki i miejsca do spania.
IV. WPŁYW NA WCZEŚNIEJSZE ZALECENIA53. Niniejsze Zalecenie rewiduje Zalecenie dotyczące przepisów o bezpieczeństwie w przemyśle budowlanym, z 1937 r., oraz Zalecenie dotyczące współpracy w zakresie zapobiegania wypadkom w przemyśle budowlanym, z 1937 r.